دو مكان ، ياران حقيقى وى و شيعيان مخلص پدرش وجود داشتند ، به علاوه ، امتياز يمن اين بود كه از مركز خلافت دور ، دژهايش محكم ، و درّه‌هايش « 1 » فراوان بود . اين نظريه هيچ‌گونه نشانى از تحقيق ندارد ؛ زيرا امام يارانى حقيقى در حجاز نداشت و اگر مىداشت هنگامى كه حركت به سوى عراق را اعلان نمود ، همراه وى بپامىخاستند و او را طعمه‌اى تنها در دست فرزند مرجانه ، رها نمىكردند . يمن را هم بيان كرديم كه از نظر مسائل استراتژيك ، مناسب نبوده است تا امام آن را مقرّى براى انقلابش قرار دهد . ( 1 ) روىگردانى از ايران امام ، از « ايران » روىگردان شد ؛ زيرا هيچ پشتوانه‌اى در آن نداشت و دعوت به سوى اهل بيت عليهم السّلام هنوز در آن ، متبلور نشده بود تنها پس از گذشت مدتى ، مركزى براى دعوت علويان شد ، يعنى هنگامى كه مجموعهء بزرگى از شيعيان كه زياد ، آنان را به ايران تبعيد كرده بود ، به اين سرزمين آمدند و به نشر تشيع در آن پرداختند و داعيان بنى عباس ، ثمره‌اى را كه داعيان شيعه در ايران به وجود آورده بود ، برداشت كرده ايران را مقرى براى خود قرار دادند و از آنجا بود كه قيام بر ضد بنى اميه آغاز شد و حكومت و سلطنت آنان را برانداخت . روىگردانى از بصره ( 2 ) امام ، از بصره روىگردان شد ، زيرا گرايشى عثمانى داشت و بسيارى از

--> ( 1 ) تاريخ عراق در سايهء حكومت اموى ، ص 121 . صولى نيز در كتاب خود الدولة الاموية في الشام ، ص 53 همين نظر را داشته است .